به قلم ـ استاد جعفر دیناروند
تقسیم جوامع انسانی به پیشرفته، در حال پیشرفت و عقب مانده بدون دلیل نیست.این نه تنها در مورد صنعت که در همه زمینه ها جاری است.به طور مثال، صنعت خودروی پیشرفته یا در حال پیشرفت و نیز فرهنگ متعالی یا واپسگرا نیز در معنا شناسی جاری هستند.
این نوع نگرش از انواع دیدگاه ها متمایز می گردد زیرا بار علمی دارد و همراه با زاویه دانشی است.این دریافت ها به خصوص در قطعیت خود تابع مقایسه گری است پس، مطالعه جوامع مختلف و در مجاورت قرار دادن آن ها، هم سبب تشابه ها، هم متناقض ها و نیز تضادها می گردد اما ریشه این دوربین گیری در کجاست.
برای جست و جو باید به ماهیت ها پرداخت.آنجایی که محتواها با من سخن می گویند.حقایقی که گویای چگونگی تغییرها در طول زمانند.در این رابطه، تغییر نگری هم واژه ای آشناست.
شاید به طور خلاصه بتوان، دوربین را بر بنیان بینی متمرکز کرد.آنجایی که برای هر عملی، علتی است یعنی ورود به دنیای«علت و معلول نگری» که نگرشی علمی است.
در جوامع سنتی، علت ها محو یا فراموش می شوند و لذا معلول ها، اصل تصور می گردند.فاجعه آنجاست که معلول ها، علت شوند و علت ها از میان روند.
به طور مثال، بارش یک معلول است و علت در حداقل شکل، ابرهای آسمان هستند.حال اگر ابر نباشد، باران هم نیست.
در رویدادهای مدنی نیز این چنین است.دزدی، هرگز علت نیست.معلولی است که به عقبه های مختلف وصل است.دروغگویی که امروز در جامعه رواج فراوانی دارد، معلول است.علت را باید در پاسخ به این پرسش یافت که«چرا مردم دروغ می گویند؟».این یعنی علت یابی است.
آنچه امروز تحت عنوان«نه به تیراندازی»مطرح شده، صرفا پرداختن به معلول است.باید پرسید که چرا تیراندازی می کنند؟ وسیله تیراندازی چرا در اختیار افراد است؟اگر اسلحه نباشد؟تیراندازی صورت می گیرد؟
اشتباه بسیاری از جوامع ایستا، اشتباه گرفتن معلول ها با علت هاست.انتقام از خانواده کسی که مرتکب جرم شده است، به کجا وصل است؟ علت آنجاست.گفته می شود که انقلاب صنعتی در اروپا به خصوص انگلیس از یک علت یابی آغاز شد و آن، جایی بود که جیب برها را اعدام می کردند و مشاهده کردند که در مراسم اعدام، بیشترین جیب بری ها صورت گرفت لذا علت را در بیکاری یافتند و انقلاب صنعتی روی داد.
این یعنی، اگر جامعه ای پیشرفته می خواهیم، علت ها را جست و جو کنیم
معلول ها، رفع خطر نمی کنند.جنایت ها، قتل ها، بزهکاری ها و انواع شرارت ها، همچنان ادامه دارند . و دادگاه ها هم برخورد می کنند اما چون پرداختن به معلول هاست، توفیق حاصل نشده و نمی شود.علت ها دریافت شوند، ریشه ها اصل می گردند.