به قلم ـ عباس کرم الهی
«عباس کرم الهی»، متولد ۱۳45، با بیش از 43 سال و5 و ماه 25 روز سابقه ی بازیگری ـ نمایشنامه نویسی و کارگردانی که در جشنواره های مختلف از جمله « بین المللی فجر ـ ادبی هنری روستا در تهران ـ جشنواره تئار کارگردان ایران در تبریز ـ تهران ـ یاسوج ـ اصفهان و مشهد و جشنواره های استان خوزستان در ادوار مختلف» بر این عقیده هستم که برای جذب بازیگر می بایست فرهنگ سازی کرد .
وی ابتدا از دهه ی 60 می گویند که در شهرستان شوش به خاطر بافت فرهنگی و قومیتی یک بازیگر زن هم پیدا نمی شد به طوری که ما برای حضور در جشنواره سوم استانی که در آبادان برگزار شد برای نمایش سرخ یاد نوشته و کار زنده یاد بهمن عیوق از روی اجبار نفش « عاصیه » را به « عارف » تغییر دادیم تا گره باز شد و گروه به جشنواره عازم گردید
بازیگر زن هم اگر بود اصلا نمی شد به خاطر تعصبات خانواده ها از آنها استفاده کرد ؛ اما در منطقه ی صنعتی هفت تپه که دختران از ایل بزرگ بختیاری زندگی می کردند ؛ بازیگرانی نظیر « ماهزاده امیری ـ مریم بهرمان ـ ندا گله ـ سارا بابادی ـ رویا کریمپور و شهناز دانش » بدون دردسر و با رضایت خانواده هم برای شوش بازی می کردند و هم برای منطقه ی صنعتی هفت تپه ؛ اما با بازنشستگی کارکران و کارمندان ایل بختیاری و نقل مکان کردن آنها به اصفهان و شهرکرد رفتند یواش یواش بازیکر خانم در این منطقه کم کم کمرنگتر شد .
البته در دهه 70 و 80 بازیگران نظیر « سمین شایسته و هلیا الیاسی ـ شادی هاشمی و خواهرش لیلا هاشمی ـ اشرف ارجمندیان و خوهرش اسماء ارجمندیان ـ پریا علوی و برادرش پیمان علوی ـ فاطمه مولایی و خواهرش زینب مولایی ـ سارا پساینده و خواهرش ساناز پساینده ـ مونا لیافتمند و خواهرش ساناز لیاقتمند ـ اکرم ملائین و دخترش بهار تولابی ـ مینا پرنیان و برادرانش سجاد و محمد پرنیان ـ سمیه دیناروند ـ آذین آزاد فر و کوثر غزی ـ سماء خیفر و معصومه خنیفر ـ ستاره عزیزی و ندا عزیزی ـ زهرا مانگری ساغر مانگری ـ شهین معتمدیان ـ نسرین شوهانی ـ نرگس محمد باقری ـ زینب بهرامی و خواهرش پروانه بهرامی ـ جنان پور منصوری و خدیجه جریب ـ نساء دیناروند و لیلا دیناروند ـ پروانه الیاسی و پروانه مرادی و...... »ما را امیدوار کردند که تئاتر شوش دیگر کمبود بازیگر زن ندارند ؛ اما یا ازدواج کردند و دیگر به آنها اجازه ی بازی داده نشد ـ یا کارگردانانی به بازیگران گفتند « اگر با ما بازی می کنی دیگر حق نداری با گروه دیگری بازی کنی » و « یا همانند زهرا مانگرری و سیده مدینه نجانیان به دیگر شهرستان ها هجرت کردند »
اما چاره چیست ؟ باید از نوع ساخت و آموزش داد و چاره جویی کرد و من هم با آموزش شروع می کنم تا شاید فرجی شد
قدرت تحمل و استقامت: بازیگر باید قدرت تحمل و استقامتی داشته باشد تا بتواند با شرایط سخت نمایش،
مانند استفاده از صدای بلند و طولانی، نور و روشنایی، حرکات بدن و استفاده از مکانهای مختلف روبرو شود.
توانایی در هماهنگی با بازیگران دیگر: بازیگر باید توانایی هماهنگی و تعامل با بازیگران دیگر را داشته باشد تا بتواند نقش خود را به بهترین نحو ایفا کند.
تسلط بر تکنیکهای بازیگری: بازیگر تئاتر باید تسلط کاملی بر تکنیکهای بازیگری داشته باشد، از جمله تکنیکهای نمایشی، زبان بدن، نمایش واقعیت، حرکت و ریتم. این تکنیکها به بازیگر کمک میکنند تا بتواند دقیقاً همان احساساتی را که کارگردان برای نقش مورد نظر میخواهد، به تماشاگر منتقل کند.
آگاهی از فرهنگ و تاریخ: بازیگر تئاتر باید آگاهی کافی از فرهنگ و تاریخ داشته باشد، چرا که نمایشها و نمایشنامهها اغلب با موضوعات تاریخی و فرهنگی سر و کار دارند. برای موفقیت در بازیگری تئاتر، بازیگر باید قادر باشد درک کافی از محتوای نمایشنامه و ارتباط آن با تاریخ و فرهنگ داشته باشد.
قدرت تخیل: بازیگر تئاتر باید دارای قدرت تخیل قوی باشد تا بتواند واقعیتهای داستان را با تمرکز بالا و تمام توان به تصویر کشیده و احساسات آن را به تماشاگر منتقل کند.
همکاری با بازیگران دیگر: در نمایشهای تئاتر، بازیگران باید با همکاری و هماهنگی با هم به بهترین نتیجه برسند. برای این منظور، بازیگر باید بتواند در گروهی کار کند و نسبت به همکارانش احترام و توجه نشان دهد.
همچنین بازیگران تئاتر باید توانایی ایجاد شخصیتهای پیچیده و چندبعدی را داشته باشند. زیرا در تئاتر، شخصیتهایی با عمق روانی بالا و روابط بین آنها مورد بررسی قرار میگیرند. بازیگر باید بتواند با دقت به جزئیات شخصیت پرداخته و درک عمیقی از آن داشته باشد.
مهارتهای لازم برای بازیگری تئاتر
در نهایت، بازیگر تئاتر باید از نظر فیزیکی نیز آمادگی لازم را داشته باشد. آنها باید به خوبی مهارتهای حرکتی و ایجاد حالات بدنی را داشته باشند. همچنین بازیگر باید قادر باشد که به خوبی از صدای خود و عواطفش استفاده کند تا بتواند احساسات شخصیت خود را به صورت واقعی به نمایش بگذارد.
بنابراین میتوان گفت که ویژگیهای بازیگر تئاتر شامل مهارتهای کلامی، روانشناسی، فیزیکی و همچنین خلاقیت و ابداع است. هرچقدر یک بازیگر بیشتر این ویژگیها را داشته باشد، میتواند بهترین نمایش را به مخاطبان ارائه دهد.
آموزش بازیگری تئاتر
آموزش بازیگری تئاتر یک فرایند طولانی و پیچیده است که نیازمند صبر، تمرین و تعهد بالاست. برای شروع، شما باید به دنبال یافتن یک استاد بازیگری تئاتر حرفهای باشید که میتواند شما را راهنمایی کند و به شما نکات اساسی را در این زمینه آموزش دهد.
یکی از مهمترین مهارتهایی که بازیگران تئاتر نیاز دارند، تسلط به تکنیکهای بازیگری است. برای این کار، شما باید با تکنیکهای مختلفی مانند نورپردازی، صداپردازی، نمایش و … آشنا شوید. همچنین، باید تلاش کنید تا بتوانید به نحوی در نقش خود پویایی و زندگی بخشید و با کارکردن با احساسات خود و بازی در مقابل دیگر بازیگران، نقش خود را با تماشاگران به اشتراک بگذارید.
در کنار این مهارتها، ارتباط با همکاران نیز یک عامل مهم در بازیگری تئاتر است. برای موفقیت در این زمینه، باید بتوانید با سایر بازیگران به خوبی همکاری کنید و با آنها در ارتباط باشید. همچنین، باید بتوانید با دیگر اعضای تیم مانند کارگردان، نویسنده و طراح نور و صدا هماهنگی کنید.
تمرین و تعهد بالا نیز دو عامل مهم در بازیگری تئاتر هستند. شما باید هر روز به تمرین و تمرین کردن با تمام انرژی خود بپردازید تا بتوانید مهارتهای خود را بهتر کنید.
نقشآفرینی و نحوه اجرای نقش در تئاتر
نقشآفرینی در تئاتر، به عنوان یکی از مهمترین عناصر اجرای یک نمایش، تکنیکی است که هنرپیشه با استفاده از آن میتواند به صورت موثر و واقعی، در جایگاه شخصیتی که بر عهده دارد، عمل کند. برای اجرای یک نقش، هنرپیشه باید با استفاده از تکنیکهای گوناگون، شخصیت خود را با تمام جزئیات و ویژگیهای آن، به نمایش بگذارد. در ادامه به بررسی نحوه اجرای نقش در تئاتر پرداخته خواهد شد:
تحقیق و تحلیل: قبل از شروع اجرای یک نقش، هنرپیشه باید با متن نمایش و شخصیتی که برای آن برگزیده شده، آشنا شود. برای این منظور باید متن را تحلیل کرده و به دنبال شناخت ویژگیهای شخصیت، روابط با شخصیتهای دیگر، موقعیتهای مختلف و هدفهای شخصیت باشد.
فیزیکالیتی: این تکنیک، برای بازیگری جسمانی و حرکات بدنی هنرپیشه به کار میرود. به عنوان مثال، نحوه راه رفتن، نحوه نشستن، برخورد با شخصیتهای دیگر و محیط، از مواردی هستند که با استفاده از فیزیکالیتی، هنرپیشه میتواند شخصیت خود را بهتر به نمایش بگذارد.
وویس: این تکنیک، برای بازیگری صدا و تلفظ استفاده میشود. برای اجرای نقش، هنرپیشه باید به تلفظ درست کلمات و بیان صحیح تنظیم صدا توجه داشته باشد.
چند تمرین برای بازیگری تئاتر
علاوه بر لیست تمرین های بازیگری که در مقاله ای جداگانه معرفی کردیم. چند تمرین دیگر برای بازیگری تئاتر معرفی میکنیم:
تمرین بدون کلام: در این تمرین، بازیگران تنها با حرکات بدن و صورت، بدون استفاده از کلمه، داستانی را به نمایش میگذارند.
تمرین تمرکز بر شخصیت: در این تمرین، بازیگران باید برای شخصیت خود تحلیل عمیقی انجام دهند و با مطالعه و تحقیق درباره زندگی و شخصیت آن شخصیت، سعی کنند آن را بازی کنند.
تمرین تعامل با بازیگر دیگر: در این تمرین، دو بازیگر با یکدیگر تعامل دارند و با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند. این تمرین به بازیگران کمک میکند تا در تعاملات نقشی خود، بیشتر درک و همدلی با شخصیتهای دیگر پیدا کنند.
تمرین بازی با سازگاری: در این تمرین، بازیگران باید به شرایط و وضعیتهای مختلفی که در نقش خود قرار میگیرند، سازگاری پیدا کنند. برای مثال، در یک نقش بازیگر باید در یک محیط خیلی داغ باشد و در نقش دیگر باید در یک محیط خیلی سرد باشد.
تمرین تمرین حافظه: در این تمرین، بازیگران باید یک پاراگراف بلند را حفظ کنند و سپس آن را بازگو کنند. این تمرین به بازیگران کمک میکند تا به توانایی حفظ و بازگویی متون در نقش خود تسلط پیدا کنند.